Borówkowa

Budowle na szczycie Borówkowej

W II poł. XIX w. stanęło na Borówkowej pierwsze schronisko o 15 minut drogi odkąd szczytu. Okoliczne wsie skorzystały na wzmagającym się ruchu turystycznym. W okresie międzywojennym w każdej wsi działała karczma i oferowano miejsca noclegowe.

W lecie 1870 r. wybudowano na Borówkowej trap przypominający wieżę, kto ułatwiał turystom zwiedzanie panoramy ze szczytu. Inicjatorem był bodaj szefostwo uzdrowiska w Lądku-Zdroju. budowla przestała egzystować w latach 1878-1882. Nową wieżę widokową wzniosła w 1889 r. sekcja lądecka Glatzer Gebirgsverein (Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego) (GGV) z pomocą miasta Lądka. budowla miała 17 m wysokości. Oficjalne uroczyste początek nastąpiło nie pierwej 2 sierpnia 1890 r. obok stóp wieży znajdowała się wiata dla turystów, w której mogli się schronić przed deszczem. Druga bastion na Borówkowej istniała jedynie 11 lat. W dniu 16 sierpnia 1900 r. dwa panie w trakcie wycieczki z Javorníka miały wypadek. w trakcie gdy wchodziły złamał się wobec nimi stopień i turystki spadły. Odszkodowanie, które musiano zrealizować turystkom, niemaże zrujnowało lądecką sekcję GGV. naprawa budowli nie była możliwa, jako że ksylem było spróchniałe, dzięki tego postanowiono zburzyć wieżę. Zanim to tymczasem zrobiono 16 września 1900 r. konstrukcja sama się zawaliła.

Trzecią wieżę wybudowano po 8 latach. uroczyste początek nastąpiło 30 sierpnia 1908 r. o 4 po południu. nie zważając na fatalnej pogody byli obecni kronprinz Fryderyk Wilhelm Pruski, stary sekcji lądeckiej GGV Seibt, stary Zarządu Głównego GGV Felix Burczek, przedstawiciele sekcji Kłodzko i Wrocław GGV i Morawsko-Śląskiego Sudeckiego Towarzystwa Górskiego (MSSGV) z Javorníka. W przemówieniu kronprinz wspomniał swój bytność na Borówkowej przed ponad 20 laty. Trójkondygnacyjna bastion na Borówkowej zaprojektowana na mocy Aloisa Uttnera z Javorníka miała 21 m wysokości, na ojciec lazur molo widokowy zlokalizowany na wysokości 15 m prowadziło 97 stopni. W latach 1910-1911 wybudowano w jednym rzędzie wieży mały schron, w którym oferowano turystom skromne posiłki. W 1922 r. i ta bastion zawaliła się.

W 1929 r. sekcja Javorník MSSGV rozpoczęła budowę schroniska Heidelkoppebaude według projektu opracowanego na mocy inżyniera Herberta Uttnera (syna Aloisa). uroczyste początek schroniska na Borówkowej nastąpiło 29 maja 1930 r. Pierwszym dzierżawcą został w stanie spoczynku nauczyciel Rudolf Moche. Częstym gościem na Borówkowej był pisarz i wierszokleta Paul Keller. w sprawie upamiętnienia jego wizyt 12 czerwca 1932 r. powstał w schronisku Paul Keller Ecke – zakamarek Paula Kellera utworzony na mocy Mochego. z drugiej strony w 1935 r. po śląskiej stronie szefostwo lasów z Lądka-Zdroju wybudował wobec szczytem, powyżej Białej Studni bunkier turystyczny. zwany został Belvedere i wkrótce opiekę ponad przed przejęło GGV. schronisko na Borówkowej było czynne aż do 1941 r.

Po II wojnie światowej schronisko nie zostało uruchomione i ulegało dewastacji. Zburzono je w latach 1955-1964. ruch krajoznawczy zamarł bez mała całkowicie. Wsie około szczytu (m.in. Wrzosówka po polskiej stronie) prawie wszystkie wyludniły się i zniknęły. teren pozostał odludny aż do dziś.

W 2006 r. miasto Javorník w imponującym tempie wybudowało na Borówkowej wieżę widokową według projektu inżyniera Lubomíra Řezníčka. kasa na inwestycję pozyskano ze środków unijnych z programu na zaawansowanie pogranicza polsko-czeskiego Interreg III A. budowla ma 25,4 m wysokości, i pozycja ewidencyjna widokowy znajduje się 1,4 m niżej. konstrukcja jest stalowa, z pozornie deskowana. Przypomina szeroki rolka nakryty stożkowatym daszkiem. Uroczyste uroczyste początek nastąpiło 7 października 2006 r. o godzinie 11.00.

Położenie szczytu sprzyjało organizowaniu spotkań opozycji lat 80. XX w. pierwsze takie konspiracyjne zlot na Borówkowej odbyło się 21 sierpnia 1987 r. Spotkali się w tym miejscu działacze Solidarności Polsko-Czechosłowackiej z obu stron granicy. Ze Polaków uczestniczyli w nim: Zbigniew Bujak, Zbigniew Janas, Mirosław Jasiński, Jacek Kuroń, Jan Lityński, Józef Pinior, Mieczysław Piotrowski "Ducin" i Danuta Winiarska. Ze okolica czeskiej dotarli: Jiři Dienstbier (późniejszy minister spraw zagranicznych Czechosłowacji), Ladislav Lis, Petr Pospíchal, Jan Šabata, Hanka Šabatowa i Petr Uhl. Podobne spotkania odbywały się podobnie w okolicach pobliskiego Karpna i wśród ich uczestników był m.in. następny prezydent pepiczek Václav Havel. Głównym organizatorem tych spotkań po polskiej stronie był Warcisław Martynowski z Lądka-Zdroju.

W czerwcu 1988 r. odbyło się zlot ponad 20 młodych działaczy z polskich i czechosłowackich ugrupowań opozycyjnych oraz znów 20 maja 1989 r. zlot 30 września 1990 r. było czwartym i pierwszym legalnym spotkaniem na Borówkowej. Było ono jedną z trzech demonstracji, które odbyły wówczas się na granicy polsko-czeskiej w sprawie otwarcia granic. Na Borówkowej spotkała się wówczas ponad stówka osób z Lądka-Zdroju i Javorníka, m.in. władze obu miast, co zaowocowało zawiązaniem partnerstwa wśród tymi miastami. W 2005 r. postawiono na szczycie tablice upamiętniające wydarzenia z lat 80. XX wieku.